Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân Tích Tấn Bi Kịch Của Chí Phèo Trong Tác Phẩm Chí Phèo

Phân Tích Tấn Bi Kịch Của Chí Phèo Trong Tác Phẩm Chí Phèo

(Văn mẫu lớp 11) – Phân tích tấn bi kịch của Chí Phèo trong tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao (Bài làm của học sinh Nguyễn Lý Thu Hương)

Đề bài: Phân Tích Tấn Bi Kịch Của Chí Phèo Trong Tác Phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao.

BÀI LÀM

     Nam Cao tên thật là Trần Hữu Tri, là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của Văn học hiện thực trước Cách mạng tháng Tám. Quê Nam Cao ở Hà Nam – một làng quê đậm chất tiêu biểu cho một làng quên miền Bắc, là một vùng chiêm trũng và cũng là một ngôi làng chịu nhiều ảnh hưởng từ xã hội phong kiến. Trong những sáng tác của Nam Cao quê hương ông chính là nguồn cảm hứng bất tận, điều đó được thể hiện khá rõ trong tác phẩm Chí Phèo, Lão Hạc… Và Chí Phèo chính là một kiệt tác của Nam Cao, của nền văn học hiện thực phê phán. Thông qua hình tượng nhân vật Chí Phèo từ một người nông dân lương thiện bị tha hóa trở thành một con quỷ dữ, Nam Cao đã thành công xây dựng tấn bi kịch về một kiếp người, đem đến cho người đọc bao cảm xúc, suy ngẫm triết lí về cuộc đời.

     Bi kịch? Bi kịch có nghĩa là sự mâu thuẫn giữa hiện thực và mong muốn nguyện ước cá nhân. Hiện thực không đủ điều kiện đáp ứng nhu cầu nguyện vọng của con người, đẩy họ vào trạng thái tuyệt vọng, đường cùng là tìm đến cái chết để thoát li, giải thoát bản thân. Trong văn học Việt Nam ta từng bắt gặp những tấn bi kịch như tình yêu của nàng Kiều, bi kịch nhà văn Hộ, bi kịch vì nghệ thuật của Vũ Như Tô… những cái tấn bi kịch của Chí Phèo lại lạ đời làm sao. Bi kịch bị xã hội cự tuyệt quyền được làm con người.

      Mở đầu tác phẩm không phải những lời hay ý đẹp khơi gợi cảm xúc thiện ý từ người đọc mà lại là tiếng chửi thề của Chí Phèo gây ấn tượng cho độc giả, khiến họ tò mò về nhân vật, cũng như cốt truyện mà nhà văn muốn gửi gắm. Vậy Chí chửi gì? Hắn chửi ai? Chí chửi trời, chửi đất, chửi đứa nào sinh ra hắn, chửi mọi người mà hắn gặp với dáng điệu lè nhè của kẻ say rượu… và không một ai đáp lại lời chửi của hắn. Chí cứ đi, vừa đi vừa chửi nhưng không mảy may một ai để ý đến lời thoát ra từ miệng rượu của hắn hay đúng hơn mọi người đã vốn coi hắn không tồn tại. Xuất thân Chí là kẻ mồ côi. Không một ai biết cha mẹ hắn là ai cả, “người ta nhặt được hắn trần truồng và xám ngắt trong một cái váy đụp ở cái lò gạch cũ”. Chí đến với cuộc đời hoàn toàn trơ trọi, đơn độc và có vẻ rẻ rúng khi được người ta “ nhặt” chứ không phải nhận nuôi hắn một cách đường hoàng. Có lẽ ngay từ xuất thân cũng đã là một điềm báo cho thấy một tương lai mờ mịt không rõ ràng như là không ai biết hắn là ai khi đến với thế giới loài người.

     Chí Phèo ban đầu là một người nông dân hiền lành chất phác như bao người dân làng Vũ Đại. Tuy đến với cuộc sống không được may mắn như những đứa trẻ có cha mẹ nhưng hắn cũng được nuôi nấng bởi những người nông dân thuần phác nên vẫn mang những phẩm chất tốt đẹp, đáng quý của một con người. Đến tuổi lao động, hắn làm canh điền cho Bá Kiến, sống bằng chính sức lao động của mình, rất chính đáng và lương thiện. Khi bị bà Ba nhà Bá Kiến gọi lên để bóp chân, Chí cảm thấy nhục nhã chứ có sung sướng gì. Điều đó cho thấy hắn cũng ý thức được giá trị bản thân, lòng tự trọng và danh dự. Đặc biệt hắn cũng có một ước mơ nho nhỏ. Một kẻ có ý thức lòng tự trọng và có ước mơ thì sao có thể là người xấu được. Ứơc mơ của hắn cũng thật giản dị làm sao. Chí mơ có một gia đình nho nhỏ, chồng cày thuê cuốc mướn, vợ dệt vải, chúng lại bỏ con lợn làm vốn, khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làng. Đó là con người Chí trước khi hắn mắc phải cái án oan và bị Bá Kiến bắt đi tù ngục để thỏa mãn thói ghen bóng gió của lão. Chính tay Bá Kiến đã đẩy Chí vào con đường bị tha hóa dẫn đến bi kịch của một kiếp người.

     Chí Phèo đi tù là một bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn lộ trình của con người lương thiện chất phác, thuần nông. Đó là một minh chứng cho thấy sự chà đạp của xã hội, giai cấp thống trị lên tầng lớp nhân dân thấp cổ bé họng. Chí đi tù không phải vì chém giết người, trộm cắp … mà là do Bá Kiến ghen tuông với sức trai trẻ của Chí, cho rằng hắn quyến rũ vợ mình – bà Ba. Nhà tù đã thay hình đổi dạng của Chí, thậm chí chẳng ai nhận ra hắn. Hắn trở về làng Vũ Đại với ngoại hình “ đặc như thằng săn đá! Cái đầu thì trọc lốc, răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm, trông gớm chết! “ Còn đâu cái dáng vể thuần phác nông điền, Chí nay đã giống một tên du côn đầu đường xó chợ khiến người làng chẳng những không nhận ra mà con xa lánh, khiếp sợ . Vừa về làng hắn đã đi uống rượu, uống với thịt chó say khướt, một biểu hiện cho thấy sự bất cần đời, xa lạ hoàn toàn với bản chất người nông dân quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Say rồi hắn tìm đến nhà Bá Kiến mà gọi ra để mà chửi. Mục đích của Chí là để xả giận, cơn giận tích tụ dài đằng đẵng mấy năm trời ngồi tù oan, sự chà đạp sỉ nhuc danh dự con người có lẽ khiến hắn cay cú, phẫn nộ tột cùng mà văng, mà chửi thật lớn trước cửa nhà Bá Kiến. Sự thay đổi của Chí đã thay lời nhà văn tố cáo, lên án sự tàn ác của giai cấp thống trị mà công cụ của nó chính là nhà tù đã bóc lột, hành hạ con người thay đổi cả nhân hình và nhân tính. Nhà tù đã bắt giam lấy con người ta khi còn lương thiện và thả ra khi biến trở thành hung ác – giết chết cái phần tốt đẹp trong con người Chí, biến Chí thành Chí Phèo.

     Sau khi ra tù , một loại bi kịch ập đến với Chí Phèo. Trước hết đó là hắn bị Bá Kiến mua chuộc trở thành tay sai đắc lực cho lão. Bá Kiến gian xảo dụ dỗ, an ủi, xoa dịu Chí Phèo thuyết phục được hắn làm tay sai. Chí đi làm việc đâm thuê chém mướn, rạch mặt ăn vạ, đòi nợ không chỉ của những kẻ thù của bá kiến mà còn cả những người nông dân hiền lành, những người đã nuôi nấng hắn thủa trần trụi đơn côi đến với thế giới này. Hắn còn phá không biết bao hạnh phúc, lấy đi bao nước mắt người lương thiện hiền lành cùng giai cấp bị trị như hắn. Dưới sự xảo quyệt của giai cấp thống trị, Chí phèo đã bị tha hóa thành một con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Họ không còn coi hắn là người dù chỉ là một tên du côn, họ ví hắn như con quỷ dữ vì đã đem lại quá nhiều đau thương mất mát cho những mái nhà tranh đơn sơ, những con người nghèo khổ cùng cực, lam lũ. Đây chính là tấn bi kịch đầu tiên của Chí Phèo đã bị tha hóa. Lại một lần nữa, ngòi bút sắc bén của Nam Cao lại phơi bày sự bất công, đổi trắng thay đen của thế lực áp bức phong kiến đẩy người dân vào vòng lao lí, vây chặt lấy họ, bóc lột không cho họ đường lui mà chỉ cho họ đường cùng.

     Đi vào cuộc đời người nông dân nhờ sự dẫn dắt của Nam Cao đã ngày càng thêm khai sáng những góc khuất trong tâm hồn họ. Cứ ngỡ Chí Phèo đã là con quỷ thì mãi mãi là thế, u mê không lối thoát theo đuổi con đường tội lỗi thế nhưng phải chăng ta đã nhầm khi nghĩ về hắn như vậy. Phải, hắn là một con quỷ dữ, bị dân làng Vũ Đại xa lánh, hắn đánh mất nhân hình lẫn nhân tính của mình. Cuộc gặp gỡ với Thị Nở như một tia chớp nhoáng trong cuộc đời Chí Phèo tăm tối. Thị Nở là một người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn, và thị cũng là một con người bị xã hội hắt hủi, cho ra ngoài rìa cuộc sống. Nam Cao từng viết “ ông còn rắc vôi bột xung quanh nhà Thị Nở khi biết nhà Thị Nở còn có mả hủi”. Thị Nở đến với Chí Phèo là một sự tình cờ ngẫu nhiên khi đi gánh nước ngủ quên còn Chí thì say rượu. Nhưng sau đó bằng tình thương người thị đã vô tư đối đãi tốt với Chí Phèo.Thị Nở đã khơi dậy bản năng tự nhiên nhất của con người ở Chí Phèo, đó là sự săn sóc giản dị, chân tình của người đàn bà khốn khó ấy đã lay động, đánh thức phần người trong Chí Phèo. Lần đầu tiên sau bao năm Chí Phèo mới nghe lại tiếng người đi chợ nói cười, buôn bán, tiếng anh gõ mái chèo đuổi cá… Những âm thanh quen thuộc của cuộc sống người nông dân mà tưởng chừng như đã đi vào quên lãng với Chí Phèo nay bỗng trở nên vang động sâu xa khi đến tai Chí. Âm thanh như gợi mở, kêu gọi tiếng lòng thiết ta yêu cuộc sống, muốn được sống những ngày tháng bình yên. Một bát cháo hành. Bát cháo hành đơn giản mà đánh thức lòng tốt, tâm hồn lương thiện bị ngủ quên vùi dập nơi sâu nhất trái tim con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Bát cháo hành từ tay Thị Nở, Chí Phèo nhận ra nó rất ngon. Hương vị cháo hành hay hương vị của tình yêu chân thành cảm động của hạnh phúc giản dị mà thấm thía lần đầu tiên Chí Phèo được tận hưởng? Lần đầu tiên Chí Phèo “mắt ươn ướt nước” và cười cái cười “ nghe thật hiền”. Giờ đây, Chí Phèo mới trở lại là mình suy ngẫm về cuộc đời của bản thân. Hắn tự thấy mình già rồi, không thể mãi làm cái nghề rạch mặt đòi nợ. Hắn tha thiết muốn được làm lại từ đầum quay lại với xã hội loài người, thèm lương thiện.

Loading...

     Lòng yêu thương, cái tình người cảm động của hai linh hồn cô đơn lạc lõng của Chí phèo và Thị Nở đã làm bao độc giả xúc động. Phần sâu kín nhất trong tâm hồn bị giằng xé nham nhở những vết sẹo cuộc đời của Chí Phèo nay đã thức dậy. Xưa kia hắn có ước mơ nho nhỏ và nay nhớ lại thấy bồi hồi càng thêm động lực muốn quay trở lại làm người lương thiện . Thế nhưng con đường quay lại đâu có dễ dàng như bước đầu sa chân vào tù ngục của Chí Phèo. Trong những giây phút hạnh phúc nhất cuộc đời mình, hắn đã hỏi thị Nở: “Gía cứ như thế này mãi thì thích nhỉ?” . “Hay mình sang đây ở với tớ một nhà cho vui”.  Ôi, cái tình người thật đẹp , cứ như vậy nảy nở tự nhiên đem lại những mảnh ghép sứt mẻ hàn gắn lại cho nhau như mối tình Chí Phèo và Thị Nở. Tình yêu thức tỉnh khiến Chí Phèo vừa hồi hộp, vừa hi vọng. Nhưng con đường tình duyên của hắn đã bị chặn lại bởi bà cô thị Nở. Bà cô Thị Nở không cho thị lấy Chí Phèo, rằng ai đời đâm đầu đi lấy một thằng chỉ có một nghề là rạch mặt ăn vạ. Nghe lời thị Nở thuật lại lời bà cô từ chối Chí Phèo, hắn rất tức giận. Mọi người đã coi hắn không là con người từ lâu rồi và ngay khi hắn muốn làm lại từ đầu thì bị từ chối một cách phũ phàng nhất qua một mối tình mới chớm đơm nụ mà tàn cánh hoa. Thế là Chí Phèo rơi vào một bi kịch tâm hồn đau đớn, bị kịch con người bị cự tuyệt quyền làm người. Chí Phèo uống rượu theo thói quen, “ôm mặt khóc rung rức” . Uống say, hắn lại xách dao đi. Ban đầu hắn định đi tìm bà cô thị Nở, toan chém chết bà đi vì đã vùi dập tia hi vọng lam người cuối cùng của hắn. Hắn vừa đi vừa chửi. Đôi chân xiêu vẹo quen lối dẫn hắn đến nhà Bá kiến- nguyên nhân chính dẫn đến có một Chí Phèo như ngày hôm nay.

     Bá Kiến là nhân vật điển hình cho giai cấp thống trị địa phương đương thời – là chánh tổng , người có địa vị cao nhất làng. Với bản chất tham lam, độc ác, xảo quyệt lão đã bóc lột mồ hôi nước mắt của người nông dân đến cực khổ. Cách cai trị của lão là “ mềm nắn, rắn buông” , “nắm thằng có tóc chứ không ai nắm thằng trọc đầu”. Và quan điểm sống của lão cũng rất khôn ngoan “thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân”. Bá Kiến dòm ngó, để ý đến những kẻ vợ đẹp con khôn nhà cửa đuề huề để dọa dẫm, vơ vét tài sản. Còn đối với những kẻ như Chí Phèo thì lão dùng lời  ngon ngọt an ủi, dụ dỗ, mua chuộc về làm tay sai đắc lực cho công cuộc chèn ép, bóc lột người nông dân làng Vũ Đại. Lão biến Chí thành Chí Phèo, biến một người nông dân hiền lành thành một tên côn đồ rồi thành một con quỹ dữ bị mọi người xa lánh, khiếp sợ. Bên cạnh đó lão cũng có tồn tại tính dâm ô, điều đó thể hiện ở việc Bá Kiến có đến bốn bà vợ, bà Ba là một trong số đó và cũng chính bởi bà Ba là đòn đẩy khiến cơn ghen của Bá Kiến sôi sung sục rắp tâm đẩy Chí Phèo vào tù. Lần này Chí Phèo tìm đến nhà Bá Kiến không phải để rạch mặt ăn vạ đòi tiền uống rượu nữa, lần này hắn đến vì một lí do to lớn hơn, một cơn tức giận đến tột cùng của một con quỷ muốn quay đầu hoàn lương bị mọi người phũ bỏ, không chấp nhận sự thay đổi của hắn. Đáng thương làm sao kẻ muốn quay đầu lại chẳng thể được như ý nguyện trong khi xưa nay người đời có câu “đánh kẻ chạy đi không ai đánh kẻ chạy lại”, một người biết hoàn lương là một diều đáng quý cần trân trọng, ấy thế mà Chí Phèo lại không nhận được ân huệ ấy từ mọi người. Chí Phèo đến nhà Bá Kiến để đòi cái lương thiện đã bị mất của bản thân mình, hắn đòi một cái mà Bá Kiến không có khả năng hoàn trả cho hắn. Chí Phè dõng dạc nói với Bá Kiến “ Tao muốn làm người lương thiện “ thế nhưng Bá Kiến lại cười ha hả vào mặt hắn như thể nghe được một câu chuyện nực cười nhất trên đời và lão cũng chẳng có chút lương thiện nào cho Chí Phèo cả. Bởi nói như Chí Phèo “ làm thế nào che mất được những vết mảnh chai trên mặt” , đó là bằng chứng không thể chối cãi về cuộc đời hắn đã bị vấy bẩn không thể rửa trôi, sự lương thiện đã bị bào mòn nay còn có chút ít vì đã thức tỉnh ngộ nhận ra muốn làm người tốt thế nhưng vẫn không đủ để biến Chí Phèo trở lại làm Chí được. Và lúc này khi đối diện với Bá Kiến, Chí Phèo đã nhận ra được kẻ thù đích thực của hắn, người không thể cho hắn lương thiện. Lưỡi dao phẫn nộ tức giận của Chí Phèo vung lên kết thúc cuộc đời của tên gian ác. Hành động đâm chết Bá Kiến của Chí Phèo là một hành động liều lĩnh, manh độnhg nhưng cũng là sự dồn nén uất ức của người nông dân bị ép đến đường cùng và khi đó con người ta trở nên liều lĩnh hơn bao giờ hết. Chí Phèo giết Bá Kiến rồi cũng con dao đâm chết Bá Kiến ấy hắn tự kết liễu cuộc đời mình một cách thật đau đớn bởi con đường lương thiện đã đóng sầm cánh cổng với hắn. Hắn không muốn tiếp tục cuộc sống bị phớt lờ, coi khinh, khiếp sợ của mọi người bao bọc, coi nhắn là con quỷ dữ  của làng Vũ Đại. Tự vẫn ở đây như là một kết cục tất yếu thể hiện sự bế tắc của cuộc đời Chí Phèo. Đó là bi kịch cuối cùng của Chí Phèo, bi kich sau còn đau đớn hơn bi kich trước cho thấy cuộc đời  hắn ngay từ đầu đã không có lối thoát khi sống trong xã hội phong kiến cùng giai cấp cai trị tàn bạo như Bá Kiến. Chí Phèo đã chết, chết vì không tìm ra đường sống. Cho dù kẻ thù là Bá Kiến bị tiêu diệt nhưng cuộc đời người nông dân vẫn chưa có sự biến đổi. Rồi họ cũng sẽ vùng lên đấu tranh cho quyền lợi của bản thân như Chí phèo giết Bá Kiến để giành quyền được làm con người lương thiện. Nhưng một xã hội nếu không có sự cải cách thì không chỉ có một Chí Phèo của làng Vũ Đại mà sẽ có rất rất nhiều những kẻ như Chí Phèo bị xã hội tha hóa mất nhân hình lẫn nhân tính. Điều đó được thể hiện đầy ngụ ý của Nam Cao trong chi tiết Thị Nở nhìn xuống bụng mình “ đột nhiên thị thoáng thấy hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không xa nhà cửa và vắng người qua … “ . Đọc đến đây , người đọc như nhận ra rằng : a, thì ra là thế, nếu cái xã hội mãi không có sự thay đổi thì theo một quy luật tất yếu có bóc lột sẽ có đấu tranh và một vòng luẩn quẩn tối tăm lại sản sinh ra những “ Chí Phèo “ khác nữa sau này. Nam Cao như đã mơ hồ cảm nhận nhìn ra cái khốc liệt mâu thuẫn của mối quan hệ giữa nông dân và giai cấp cai trị bóc lột không có gì xoa dịu được, ngọn lửa tức giận uất ức không thể dập tắt và có thể bùng cháy mạnh mẽ càn quét bất cứ lúc nào, liều lĩnh như Chí Phèo đâm chết Bá Kiến.

     Thành công của tác phẩm Chí Phèo là nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc, tình huống chuyện lôi cuốn và đặc biệt đang được nhắc đến ở đây là những tấn bi kịch mang đến cho độc giả bao cảm xúc cuốn theo cùng ngòi bút nhà văn, như nhập tâm vào nhân vật cảm nhận nỗi đau, sự phẫn uất tức giận, cảm giác yêu thương ngọt ngào chóng vánh, niềm hi vọng le lói rồi bị dập tắt… tất cả đã làm nên một tuyệt phẩm. Tác phẩm của Nam Cao đã ám ảnh người đọc, tạo khả năng cho người đọc cùng đồng sáng tạo, cảm nhận chung với nhà văn. Nghệ thuật tư tưởng nhân đạo của Nam Cao lại càng khiến đọc giả thêm mê mẩn thích thú bởi nó sâu sắc, mới mẻ ở chỗ nhà văn đã phát hiện và khai sang miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người lao động ngay cả khi tưởng như họ đã hoàn toàn bị xã hội tàn ác cướp đi bộ mặt và linh hồn con người.

>> XEM THÊM: Soạn Bài Lão Hạc

Phân Tích Tấn Bi Kịch Của Chí Phèo Trong Tác Phẩm Chí Phèo
2.8 (56.67%) 6 votes
Please follow and like us:
Loading...

Check Also

phân tích bài thơ tràng giang

Phân Tích Bài Thơ Tràng Giang Của Nhà Thơ Huy Cận | Văn Mẫu

( Văn mẫu lớp 11) – Nhận xét về bài thơ Tràng giang của Huy …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *